โรคสัตว์น้ำในช่วงฤดูร้อน

โรคสัตว์น้ำในช่วงฤดูร้อน 

 ข่าวประชาสัมพันธ์  ข่าวเด่นประเด็นร้อน

 2026-03-10  17

ในช่วงฤดูร้อน อุณหภูมิน้ำมักสูงขึ้น ทำให้ ออกซิเจนละลายในน้ำลดลง และคุณภาพน้ำเสื่อมลงอย่างรวดเร็ว เช่น แอมโมเนียและของเสียสะสมมากขึ้น ส่งผลให้สัตว์น้ำเกิดความเครียด ภูมิต้านทานลดลง และมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคได้ง่ายกว่าปกติ โดยเฉพาะในบ่อที่เลี้ยงสัตว์น้ำหนาแน่น

สัตว์น้ำเศรษฐกิจที่พบปัญหาได้บ่อย เช่น

• ปลานิล
• ปลาตะเพียน
• ปลาดุก
• กุ้งก้ามกราม

โรคที่พบบ่อยในช่วงฤดูร้อน

1. โรคแผลแดง (ติดเชื้อแบคทีเรีย)
สาเหตุ

เกิดจากแบคทีเรียในน้ำ เช่น Aeromonas และ Pseudomonas ซึ่งมักระบาดในน้ำที่สกปรกหรือมีของเสียสะสม

อาการ

• มีจุดแดงหรือแผลบริเวณลำตัว ครีบ หรือโคนหาง
• เกล็ดหลุด มีเลือดออกใต้ผิวหนัง
• ปลาไม่กินอาหาร ว่ายน้ำช้า
• อาจมีแผลลึกจนเห็นเนื้อด้านใน

การป้องกันและแก้ไข

• เปลี่ยนถ่ายน้ำ 20–30% ของปริมาตรบ่อ
• ลดความหนาแน่นของปลาในบ่อ
• แยกปลาที่ป่วยออกจากบ่อเลี้ยง
• งดให้อาหาร 1–2 วันเพื่อลดของเสียในน้ำ
• ทำความสะอาดบ่อและกำจัดเศษอาหารตกค้าง

2. โรคจุดขาว

สาเหตุ

เกิดจากโปรโตซัวชนิดหนึ่ง (Ichthyophthirius multifiliis) มักระบาดในช่วงที่อุณหภูมิน้ำเปลี่ยนแปลงหรือคุณภาพน้ำไม่เหมาะสม

อาการ

• มีจุดสีขาวเล็ก ๆ คล้ายเกลือเกาะตามลำตัว ครีบ และเหงือก
• ปลาแสดงอาการคัน โดยถูตัวกับขอบบ่อหรือพื้นบ่อ
• ว่ายน้ำผิดปกติ กระวนกระวาย
• หากรุนแรงอาจทำให้ปลาอ่อนแรงและตายได้

การป้องกันและแก้ไข

• รักษาคุณภาพน้ำให้สะอาด
• ลดความหนาแน่นของสัตว์น้ำ
• แช่น้ำเกลือในอัตราที่เหมาะสมตามคำแนะนำเจ้าหน้าที่
• แยกปลาป่วยออกจากบ่อหลัก
• หลีกเลี่ยงการนำปลาจากแหล่งอื่นเข้าบ่อโดยไม่กักกันโรค

3. โรคเชื้อรา
สาเหตุ

เกิดจากเชื้อราในน้ำ เช่น Saprolegnia มักเกิดกับปลาที่มีบาดแผล หรือปลาที่อ่อนแอจากความเครียด

อาการ

• มีลักษณะเป็นปุยสีขาวหรือสีเทา คล้ายสำลี
• พบตามลำตัว ครีบ หรือบริเวณบาดแผล
• ปลาเคลื่อนไหวช้าลง ไม่กินอาหาร
• การป้องกันและแก้ไข
• ทำความสะอาดบ่อเลี้ยงสม่ำเสมอ
• แช่น้ำเกลือตามอัตราที่เหมาะสม
• ลดความเครียดของปลา เช่น ลดความหนาแน่น
• หลีกเลี่ยงการทำให้ปลาบาดเจ็บระหว่างการจับหรือเคลื่อนย้าย

4. ภาวะขาดออกซิเจนในน้ำ
สาเหตุ

• อุณหภูมิน้ำสูง
• แพลงก์ตอนตายจำนวนมาก
• มีของเสียและเศษอาหารสะสมในบ่อ
• การเลี้ยงสัตว์น้ำหนาแน่นเกินไป

อาการ

• ปลาลอยหัวบริเวณผิวน้ำ
• ปลาอ้าปากฮุบอากาศ
• รวมกลุ่มบริเวณน้ำไหลเข้า หรือบริเวณเครื่องตีน้ำ
• ในกรณีรุนแรงอาจทำให้ปลาตายจำนวนมากในช่วงเช้ามืด

การป้องกันและแก้ไข

• เปิดเครื่องตีน้ำหรือเพิ่มการเติมอากาศในบ่อ
• ลดปริมาณอาหารที่ให้
• เปลี่ยนถ่ายน้ำบางส่วน
• กำจัดเศษอาหารและตะกอนก้นบ่อ เช่น หลังจับสัตว์น้ำ ควรตากบ่อให้แห้ง 5 - 7 วัน 
• หลีกเลี่ยงการให้อาหารช่วงอากาศร้อนจัด

ข้อแนะนำสำคัญ ป้องกันโรคในช่วงอากาศร้อน

• ตรวจสอบคุณภาพน้ำสม่ำเสมอ เช่น อุณหภูมิ ค่า pH และออกซิเจนในน้ำ
• ไม่เลี้ยงสัตว์น้ำหนาแน่นเกินไป เพื่อลดความเครียดและของเสียสะสม
• ให้อาหารในปริมาณที่เหมาะสม และไม่ให้เหลือในบ่อ
• สังเกตพฤติกรรมสัตว์น้ำทุกวัน หากพบความผิดปกติให้รีบแก้ไข
• ทำความสะอาดบ่อเลี้ยงและกำจัดเศษอาหารตกค้าง
• กักกันสัตว์น้ำใหม่ก่อนปล่อยลงบ่อเลี้ยง

 รูปภาพ/เอกสาร