ประวัติความเป็นมา

ประวัติความเป็นมา 

 เผยเเพร่: 2018-10-09  |  อ่าน: 115 ครั้ง

 

การศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับทรัพยากรสัตว์น้ำทะเลของประเทศไทยนั้นเดิมเป็นหน้าที่ของ “กองสำรวจและค้นคว้า” กรมการประมง กระทรวงเกษตราธิการ ซึ่งก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ.2485 มีที่ตั้งอยู่ที่ตึกกระทรวงธรรมการเดิม (ถนนจักรเพชร วัดเลียบ ปัจจุบันเป็นอาคารบ้านเจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ พิพิธภัณฑ์ศาลรัฐธรรมนูญ) ที่ย้ายออกไปเมื่อเดือนมิถุนายน 2483 การดำเนินงานในส่วนนี้ได้ขยายขอบเขตกว้างออกไปโดยลำดับตามวิวัฒนาการของการประมงทะเล นับตั้งแต่การเริ่มศึกษาเกี่ยวกับชีวประวัติและวงจรชีวิตของปลาทู การทดลองเครื่องมือประมงสมัยใหม่ การดัดแปลงและส่งเสริมการประมงอวนลาก การพัฒนาการออกแบบเรือประมง การสำรวจสภาพทรัพยากรสัตว์น้ำทะเล ตลอดจนการริเริ่มส่งเสริมทำนากุ้ง จนปี พ.ศ.2500 กองสำรวจและค้นคว้าได้ย้ายไปตั้งรวมกับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ บนถนนราชดำเนินนอก

ในปี พ.ศ.2506 กรมประมงได้สร้างที่ทำการและห้องทดลองชีววิทยาศาสตร์ทางทะเลขึ้นที่บริเวณองค์การสะพานปลา (อำเภอยานนาวา จังหวัดพระนคร) ตั้งเป็น “สถานวิจัยประมงทะเล” อันเป็นหน่วยงานหนึ่งในสังกัดกองสำรวจและค้นคว้า

กองสำรวจและค้นคว้า ประกอบด้วย 4 แผนก มีหน้าที่รับผิดชอบ (กรมประมง 2497-2501, 2504) ดังนี้

(1) แผนกปลา มีหน้าที่สำรวจพันธุ์ปลาและศึกษาชีวะประวัติเพื่อประโยชน์ในการส่งเสริมการเพาะเลี้ยงและการสงวนคุ้มครอง รวบรวมตัวอย่างพันธุ์ปลาที่สำคัญๆ เพื่อประโยชน์ในทางวิชาการ ศึกษาค้นคว้าถึงฤดูปลามีไข่ และวิธีการคุ้มครองมิให้ศูนย์พันธุ์ และเป็นที่ปรึกษาในทางวิชาเกี่ยวกับปลาของกรมประมง

(2) แผนกสัตว์น้ำอื่นๆ มีหน้าที่สำรวจพันธุ์สัตว์น้ำอื่นๆ เช่น หอยนางรม หอยแครง หอยแมลงภู่ ปูทะเล กระ และเต่าทะเล ฯลฯ ทำการสอบสวนทางชีวประวัติเพื่อประโยชน์ในการบำรุงและสงวนพันธุ์ ดำเนินการส่งเสริมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำดังกล่าวแล้วให้แพร่หลายยิ่งขึ้น

(3) แผนกอุตสาหกรรมสัตว์น้ำ มีหน้าที่สอบสวนการประกอบผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำที่มีผู้ทำอยู่แล้ว และดำเนินการทดลองเพื่อปรับปรุงคุณภาพให้ดีขึ้น และนำวิธีการประกอบผลิตภัณฑ์ชนิดใหม่แก่ประชาชน เช่น การทำลูกชิ้นปลาด้วยเครื่องจักร และดำเนินการทดลองในทางวิชาการเกี่ยวกับงานเทคโนโลยีการเก็บคุณภาพปลาสด และผลิตภัฑ์สัตวน้ำต่างๆ ให้เก็บได้นาน ตลอดจนการบรรจุ และวิธีเก็บรักษาเพื่อเผยแพร่แก่ประชาชน

(4) แผนกสถานีการประมงทะเล ได้จัดตั้งสถานีประมงทะเลขึ้นที่ตำบลบ้านเพ จังหวัดระยอง มีหน้าที่ดำเนินการทดลองเครื่องมือทำการประมงที่ทันสมัย และทำการฝึกหัดชาวประมงให้รู้จักใช้เครื่องมือเหล่านี้แทนเครื่องมือเก่านอกจากนี้ยังมีหน้าที่สำรวจทางสมุทรศาสตร์ประมง สำรวจแหล่งทำการประมง และการเดินทางเคลื่อนที่ของฝูงปลาตามฤดูกาล สำรวจแหล่ง และฤดูวางไข่ของปลาทะเลที่สำคัญๆ เช่น ปลาทู

 

ปี พ.ศ.2518 มีพระราชกฤษฎีกา การแบ่งส่วนราชการกรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พ.ศ.2518 แยกส่วนราชการใหม่ภายในกรมประมง โดยแยกการศึกษาค้นคว้าทางด้านการประมงน้ำกร่อยและการเพาะเลี้ยงชายฝั่งออกไปตั้งเป็นกองประมงน้ำกร่อย ส่วนงานที่เหลือของกองสำรวจและค้นคว้าเดิมตั้งขึ้นเป็น “กองประมงทะเล” โดยใช้อาคารสถานวิจัยประมงทะเล ส่วนงานสำรวจแหล่งประมงนอกน่านน้ำอาณาเขตของไทยนั้น มอบให้เป็นหน้าที่ของกองสำรวจแหล่งประมง

ต่อมาในวันที่ 17 ตุลาคม 2536 กองประมงทะเล ได้ย้ายไปรวมกับหน่วยงานของกรมประมงที่ย้ายออกจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ก่อนหน้ามายังอาคารจุฬาภรณ์ เกษตรกลาง บางเขน ในสมัยอธิบดีกรมประมง ดร.ปลอดประสพ สุรัสวดี ต่อมากรมประมงได้รับจัดสรรงบประมาณสร้างอาคารสำนักงานใหม่ (อาคารปลอดประสพ) กองประมงทะเลจึงได้ย้ายออกจากอาคารจุฬาภรณ์ เมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2540

กองประมงทะเลมีหน้าที่ในการศึกษา ค้นคว้า วิจัย และพัฒนาเกี่ยวกับทรัพยากรประมงและสิ่งแวดล้อมเพื่อประโยชน์ในการจัดการและอนุรักษ์ทรัพยากรประมงทะเล รวมทั้งการฟื้นฟูทรัพยากรประมงชายฝั่ง และพัฒนาเครื่องมือและวิธีทำการประมงทะเล โดยมีโครงสร้างภายในที่ประกอบด้วย ฝ่ายบริการงานทั่วไป กลุ่มวิชาการ ศูนย์พัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยตอนบน ศูนย์พัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยฝั่งตะวันออก ศูนย์พัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยตอนกลาง ศูนย์พัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยตอนล่าง และศูนย์พัฒนาประมงทะเลฝั่งอันดามัน

 

ในปี พ.ศ.2545 มีการจัดตั้ง “สำนักวิจัยและพัฒนาประมงทะเล”ตามความเหมาะสมกับสภาพของงานที่เพิ่มขึ้น โดยการรวมกองประมงทะเลและกองประมงนอกน่านน้ำไทยเข้าด้วยกัน อีกทั้งมีการเพิ่มสถานีประมงทะเลในการปฏิบัติงานพื้นที่ฝั่งทะเลอันดามัน ตามประกาศกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการกรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พ.ศ.2545 โดยสำนักวิจัยและพัฒนาประมงทะเล มีหน้าที่ ดำเนินงานศึกษา ค้นคว้า วิจัยและฟื้นฟูทรัพยากรประมงและสิ่งแวดล้อมในแหล่งทำการประมง งานด้านการสำรวจ วิเคราะห์และวิจัยเกี่ยวกับแหล่งทำการประมงในน่านน้ำไทย พื้นที่ทับซ้อน น่านน้ำสากล รวมทั้งร่วมสำรวจวิจัยในน่านน้ำต่างประเทศเพื่อเพิ่มศักยภาพในการทำการประมงในทะเล งานด้านการศึกษา ทดลอง และพัฒนาเทคโนโลยีเกี่ยวกับเครื่องมือและวิธีการทำประมงทะเลให้มีเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการจับสัตว์น้ำและไม่ทำลายสัตว์ตัวอ่อน งานด้านการตรวจสอบ ติดตาม เฝ้าระวังแหล่งทำการประมงทะเลเพื่อให้ได้มาตรฐานด้านความปลอดภัยต่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม งานด้านการศึกษา ค้นคว้า วิจัยชีวประวัติสัตว์และพืชทะเล วิจัย ผลิตและขยายพันธุ์สัตว์ทะเลเพื่อพัฒนาแหล่งประมงทะเลของไทย และดำเนินการเกี่ยวกับสถานแสดงพันธุ์สัตว์ทะเลและพืชทะเล โดยมีโครงสร้างภายในของหน่วยงาน ดังนี้

ปี พ.ศ.2557 ได้ปรับปรุงโครงสร้าง “สำนักวิจัยและพัฒนาประมงทะเล” เป็น “กองวิจัยและพัฒนาประมงทะเล” ตามประกาศกฎกระทรวง แบ่งส่วนราชการกรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พ.ศ.2557 เพื่อปรับปรุงอำนาจหน้าที่ให้สอดคล้องกับภารกิจที่เพิ่มขึ้นและเหมาะสมกับสภาพของงานที่เปลี่ยนแปลงไป อันจะทำให้การปฏิบัติภารกิจตามอำนาจหน้าที่มีประสิทธิภาพ และประสิทธิผลยิ่งขึ้น ทั้งนี้ยังคงโครงสร้างภายในเหมือนเดิมแต่ได้มีการเพิ่มเติมหน้าที่ในความรับผิดชอบการดำเนินการเกี่ยวกับงานด้านศักยภาพของแหล่งประมงทะเลในน่านน้ำไทย พื้นที่ทับซ้อนและน่านน้ำสากล ในด้านทรัพยากรสัตว์น้ำและปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการประมง ตลอดจนร่วมสำรวจวิจัยในน่านน้ำต่างประเทศเพื่อเพิ่มศักยภาพในการทำประมงทะเลของไทย งานด้านการศึกษา ทดลองและพัฒนาเทคโลยีเกี่ยวกับเครื่องมือประมงและวิธีการทำการประมงให้มีเครื่องมือประมงที่มีประสิทธิภาพในการจับสัตว์น้ำ ไม่ทำลายพันธุ์สัตว์น้ำและสอดคล้องกับการทำการประมงแบบมีความรับผิดชอบ งานด้านชีวประวัติสัตว์ทะเลและพืชทะเลเพื่อพัฒนาแหล่งประมงทะเลของไทย และดำเนินการเกี่ยวกับสถานแสดงพันธุ์สัตว์ทะเลและพืชทะเล งานด้านการฟื้นฟูแหล่งประมงทะเลให้มีความอุดมสมบูรณ์ งานด้านการพัฒนาและเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชาวประมงในการประกอบอาชีพการประมงทะเล งานด้านการตรวจสอบ ติดตามและเฝ้าระวังแหล่งทำการประมงทะเลและเรือประมงเพื่อให้ได้มาตรฐานด้านความปลอดภัยต่อผู้บริโภค

ในปี พ.ศ.2559 กองวิจัยและพัฒนาประมงทะเล ได้เพิ่มความรับผิดชอบในด้านงานผลิต และการฟื้นฟูทรัพยากร จึงมีการเพิ่มหน่วยงานส่วนภูมิภาคเข้ามาซึ่งเดิมเป็นหน่วยงานของกองวิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่ง และมีการแยกกลุ่มงานภายในที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกับนอกน่านน้ำออกไปรวมกับหน่วยงานอื่น ทั้งนี้เพื่อให้สอดคล้องกับภารกิจที่เพิ่มขึ้นและเหมาะสมกับสภาพของงานที่เปลี่ยนแปลงไป อันจะทำให้การปฏิบัติภารกิจตามอำนาจหน้าที่มีประสิทธิภาพ และประสิทธิผลยิ่งขึ้น ตามประกาศกฎกระทรวง แบ่งส่วนราชการกรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พ.ศ.2559 โดยมีหน้าที่ดำเนินการเกี่ยวกับงานศึกษา ค้นคว้าและวิจัยศักยภาพของแหล่งประมงทะเลในน่านน้ำไทย พื้นที่ทับซ้อนและน่านน้ำสากล ในด้านทรัพยากรสัตว์น้ำและปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการประมงตลอดจนร่วมสำรวจวิจัยในน่านน้ำต่างประเทศ งานด้านการศึกษา ทดลอง พัฒนารูปแบบการจัดสร้างแหล่งอาศัยสัตว์ทะเลและติดตามผลการจัดสร้างแหล่งอาศัยสัตว์ทะเล รวมถึงการติดตามผลการปล่อยพันธุ์สัตว์ทะเลชนิดที่เหมาะสมในพื้นที่ที่รับผิดชอบ งานด้านการพัฒนาเทคโนโลยีเครื่องมือทำการประมงและวิธีการทำการประมงให้มีเครื่องมือทำการประมงที่มีประสิทธิภาพในการจับสัตว์น้ำ ไม่ทำลายพันธุ์สัตว์น้ำและสอดคล้องกับการทำการประมงแบบมีความรับผิดชอบ งานวิจัยชีวประวัติ ความหลากหลายทางชีวภาพของสัตว์ทะเลและพืชทะเลและดำเนินการเกี่ยวกับสถานแสดงพันธุ์สัตว์ทะเลและพืชทะเล งานด้านการฟื้นฟูแหล่งประมงทะเลให้มีความอุดมสมบูรณ์ งานด้านการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชาวประมงในการบริหารจัดการการประมงและเสริมสร้างความเข้มแข็งในแก่ชาวประมงในการประกอบอาชีพการประมงและธุรกิจประมง งานด้านการประเมินทรัพยากรสัตว์น้ำสูงสุดที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ตลอดจนวิเคราะห์และประเมินผลมาตรการในการบริหารจัดการการประมง งานด้านการส่งเสริมและสนับสนุนให้มีผู้สังเกตการณ์บนเรือประมงที่ได้มาตรฐานสากลและควบคุม กำกับ ดูแลการปฏิบัติงานของผู้สังเกตการณ์บนเรือประมง งานด้านการตรวจสอบ ติดตามและเฝ้าระวังการทำการประมงและแหล่งประมง โดยมีโครงสร้างภายในของหน่วยงานดังต่อไปนี้