กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลาตะเพียนบ้านคลองสำโรง

กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลาตะเพียนบ้านคลองสำโรง 

 เผยเเพร่: 2018-10-02  |  อ่าน: 1,772 ครั้ง

 

โครงการระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่(สัตว์น้ำจืด) ปีงบประมาณ 2561

แปลงใหญ่ปลาตะเพียนขาวบ้านคลองสำโรง ตำบลชอนไพร อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์

 

กรมประมงได้มอบหมายให้กองวิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืด ดำเนินงาน ภายใต้แผนงานบูรณาการพัฒนาศักยภาพการผลิตภาคเกษตร โครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ กิจกรรมระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ ในปีงบประมาณ 2561  โดยศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดเพชรบูรณ์ร่วมกับสำนักงานประมงจังหวัดเพชรบูรณ์ ดำเนินการโครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่(แปลงใหญ่ปลาตะเพียนขาว) ประจำปี 2561

1. ข้อมูลพื้นฐานของแปลง

พื้นที่ดำเนินการ หมู่ 6 ตำบลชอนไพร อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์

สมาชิกเข้าร่วมโครงการ จำนวน 35 คน  พื้นที่เลี้ยงสัตว์น้ำรวม 37.5 ไร่

          คณะกรรมการแปลงใหญ่ประกอบด้วย

1.นายจารุกิตติ์  จันทร์เขียน     ประธานกลุ่ม

2.นางหนูพิษพลูส้ม                รองประธาน

3.นางธันยพรทองยอด            เลขานุการ

4.นางสมภารวงวิลาศ              เหรัญญิก

5.นางดวงจัน มะโนรมย์           ประชาสัมพันธ์

6.นายแหงม หลงนาม             คณะกรรมการ

7.นางพัชรินทร์ตาทิพย์            คณะกรรมการ

8.นางวันเพ็ญ เด็ดแก้ว            คณะกรรมการ   

9.นางบัวฮอง พรมมี                คณะกรรมการ

10.นายดาม วันเพ็ง                 คณะกรรมการ

11.นางทองใบ เขียวทอง          คณะกรรมการ

ผู้จัดการแปลง (ภาคราชการ)

นายเมธา คชาภิชาติ ผู้อำนวนการศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดเพชรบูรณ์ โทรศัพท์ 08 1716 0238

ผู้จัดการแปลง (ภาคเกษตรกร)

นายจารุกิตติ์ จันทร์เขียน  บ้านเลขที่ 203 หมู่ที่ 6 ตำบลชอนไพร อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ โทรศัพท์ 06 3878 5309

แปลงใหญ่ปลาตะเพียนขาวบ้านคลองสำโรง จดทะเบียนจัดตั้ง "กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลาตะเพียนบ้านคลองสำโรง" ณ วันที่ 6 สิงหาคม 2561 รหัสทะเบียน 9-67-01-10/10-0011 โดยสำนักงานเกษตรอำเภอเมืองเพชรบูรณ์ จังหวัดเพชรบูรณ์

2. กิจกรรมที่ดำเนินการ

          2.1 การฝึกอบรม

หลักสูตรทึ่ 1 “การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดและมาตรฐานการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดี”

วัตถุประสงค์ของโครงการฝึกอบรม

1.ให้ความรู้ด้านการเพิ่มผลผลิต การเพาะเลี้ยงและลดต้นทุนสัตว์น้ำจืดของเกษตรกร

  • วิทยากรจากสำนักงานประมงจังหวัดเพชรบูรณ์

2.ให้ความรู้ด้านมาตรฐานการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดี (GAP)และเกษตรกรนำความรู้ไปพัฒนาสู่การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดี (GAP)

  • วิทยากรจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดเพชรบูรณ์

3.ให้ความรู้ด้านบัญชีฟาร์มและบัญชีครัวเรือน

  • วิทยากรจากสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์จังหวัดเพชรบูรณ์

4.ให้ความรู้ด้านการเพิ่มผลผลิต การเพาะเลี้ยงและลดต้นทุนสัตว์น้ำจืดของเกษตรกร

  • วิทยากรจากสำนักงานประมงจังหวัดเพชรบูรณ์

5.ให้ความรู้ด้านมาตรฐานการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดี (GAP)และเกษตรกรนำความรู้ไปพัฒนาสู่การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดี (GAP)

  • วิทยากรจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดเพชรบูรณ์

6.ให้ความรู้ด้านบัญชีฟาร์มและบัญชีครัวเรือน

  • วิทยากรจากสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์จังหวัดเพชรบูรณ์

          2.2  การแนะนำ/ให้ความรู้ด้านระบบความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity)

ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดเพชรบูรณ์ และผู้จัดการแปลงภาคราชการ  ได้ดำเนินการให้ความรู้ด้านระบบความปลอดภัยทางชีวภาพ ตั้งแต่การออกแบบฟาร์ม  การดำเนินการ การจัดการเส้นทางการเข้ามาของโรคและการแพร่กระจายของโรคโดยคน สัตว์ เครื่องมือ ยานพาหนะ น้ำ ของเสีย และอาหาร การตรวจสอบเฝ้าระวังสุขภาพปลาและแผนการดำเนินการโดยทันทีที่เมื่อเกิดโรคให้กับกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่ปลาตะเพียนบ้านคลองสำโรง ในวันที่  26 มกราคม 2561 มีเกษตรกร เข้าร่วมกิจกรรม จำนวน 35 คน

         2.3 การศึกษาดูงาน

ในวันที่ 26 มิถุนายน 2561 สมาชิกแปลงใหญ่ปลาตะเพียนบ้านคลองสำโรง ได้มีกิจกรรมพัฒนาแลกเปลี่ยนความรู้กับกลุ่มแปลงใหญ่ปลานิลสะแก ตำบลห้วยสะแก อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ ได้ศึกษาดูงานของ นายกฤษฎา  อินทรสุข และนายชนินทร์ คะชานันท์ สมาชิกแปลงใหญ่ปลานิลบ้านห้วยสะแก โดยศึกษาดูงานในเรื่องการลดต้นทุนการผลิตด้วยการใช้หญ้าเนเปียร์สับและการหมักหญ้าเนเปียร์เพื่อเป็นอาหารปลา

          2.4 การสนับสนุน/ปัจจัยการผลิต

สนับสนุนสัตว์น้ำพันธุ์ดี (จำนวน 262,500 ตัว)

ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดเพชรบูรณ์ ได้ดำเนินการผลิตลูกพันธุ์สัตว์น้ำพันธุ์ดี (ปลาตะเพียนขาว ขนาด 3-5 เซนติเมตร) ให้กับ กลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่ปลาตะเพียนบ้านคลองสำโรง รายละ 7,500 ตัว รวมจำนวน 262,500 ตัว โดยส่งมอบครั้งที่ 1 ในวันที่ 26 มกราคม 2561 จำนวน 150,000 ตัว และ ครั้งที่ 2 ในวันที่ 3 เมษายน 2561  จำนวน 112,500 ตัว

สนับสนุนจุลินทรีย์ ปม.1 ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดเพชรบูรณ์ ได้สนับสนุนจุลินทรีย์ ปม.1 ให้กับสมาชิก  

        2.5 การเชื่อมโยงการตลาด

                   จังหวัดเพชรบูรณ์ โดยพานิชจังหวัดเพชรบูรณ์ ได้จัดงาน “แหล่งท่องเที่ยวน่าชม อาหารน่าชิม”ณ ตลาดกรีนมาร์เก็ตเพชรบูรณ์ พระใหญ่ อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ ในวันที่ 8-9 สิงหาคม 2561      โดยมีนายสืบศักดิ์ เอี่ยมวิจารณ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นประธานเปิดงาน ในงานนี้ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดเพชรบูรณ์ จัดกิจกรรมส่งเสริมการเชื่อมโยงการตลาด การส่งเสริมการบริโภค เพื่อเพิ่มช่องทางการตลาดให้กับกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่ปลาตะเพียนบ้านคลองสำโรง

                   กิจกรรมในงานมีการ ออกร้านจำหน่ายสินค้า และผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำ จากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลาตะเพียนบ้านคลองสำโรง สาธิตการทำอาหารจากปลาตะเพียน  จำนวน 4 เมนู ได้แก่ ปลาส้ม ปลาตะเพียนไร้ก้าง ปลาตะเพียนทอดสมุนไพร และปลาตะเพียนราดซอสมะขามมีกิจกรรมนาทีทอง จำหน่ายสินค้าราคาถูก แข่งขันการแล่เนื้อปลานิล แข่งขันการทำอาหารจากเมนูปลานิล ปลาตะเพียน และพืชผักจากกรีนมาร์เก็ตเพชรบูรณ์

             2.6 การรวมกลุ่ม

                   คณะกรรมการกลุ่มแปลงใหญ่ปลาตะเพียนบ้านคลองสำโรง ได้มีการประชุม เพื่อวางแผนการเลี้ยง การจัดการกับผลผลิตของสมาชิกในกลุ่ม การวางแผนการจับ รูปแบบการจำหน่ายและแปรรูป และเพื่อให้การทำงานมีประสิทธิภาพจึงได้รวมกลุ่มกันจัดตั้งเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลาตะเพียนบ้านคลองสำโรง เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2561 หลังจากนั้นได้มีการรวมกันทดลองแปรรูปปลาส้มปลาตะเพียน โดยใช้ผลผลิตภายในกลุ่มมาทดลองทำและออกความเห็น ติชม ผลิตภัณฑ์                  

3. เทคนิค/วิธีการลดต้นทุนการผลิต

ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดเพชรบูรณ์ นัดหมายผู้จัดการแปลงภาคเกษตรกร และสมาชิกในกลุ่มแปลงใหญ่ร่วมกันระดมความคิดและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเกษตรกรภายกลุ่ม ในเรื่องการลดต้นทุนในการเลี้ยงปลาตะเพียนขาว เกษตรกรส่วนใหญ่ได้มีความเห็นตรงกันว่า ควรสร้างอาหารจากธรรมชาติให้มากที่สุด เช่น การใช้ข้าวที่เหลือจากครัวเรือน, กล้วย, หยวกกล้วย, ฟางข้าว,หญ้า โดยใช้สูตรการหมักจากคู่มือการเลี้ยงปลา

ผลการประเมินเบื้องต้นสำหรับเกษตรกรที่เลี้ยงปลาตะเพียนขาว / 1 รุ่น

รายการ

ค่าใช้จ่าย(บาท)

เตรียมบ่อด้วยปูนขาว

100

จำนวนลูกปลา 4,000 ตัว/บ่อ

 

อาหารเม็ดอนุบาล 1 เดือน

1,350

อาหารธรรมชาติ 6-8 เดือน

  • เศษผัก, กล้วย, มะละกอ, รำ
  • ขี้วัวแห้งใส่กระสอบแขวนในบ่อ
  • ข้าวเหนียวนึ่งผสมกับอาหารปั้นวางตามมุมบ่อ

800

ผลผลิตที่คาดว่าจะได้รับ

300-500 กก.

(กก.ละ 50-60 บาท)

 

4. เทคนิค/วิธีการเพิ่มผลผลิต

ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดเพชรบูรณ์ ผู้จัดการแปลงภาคราชการ และสมาชิกในกลุ่มแปลงใหญ่ ร่วมดำเนินการจัดทำแผนพัฒนารายแปลงเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตเพิ่มมูลค่าและจำหน่ายผลผลิตรวมทั้งได้แจกคู่มือการเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุนการเพาะเลี้ยงปลานิลและสมุดบันทึกการเลี้ยง รวมทั้งให้ความรู้เรื่องการใช้จุลินทรีย์ให้กับสมาชิก

นอกจากนี้ ศูนย์ฯ ส่งเสริมการเรียนรู้สู่การปฏิบัติของการเพาะเลี้ยงปลาตามมาตรฐานฟาร์ม GAP เพื่อให้ได้ผลผลิตมีคุณภาพได้มาตรฐาน ตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดีสำหรับการผลิตสัตว์น้ำ(GAP) พ.ศ. ๒๕๕๓ กรมประมงแก่เกษตรกรทั้งหมด 35 ราย พร้อมทั้งแจกจ่ายคู่มือการลดต้นทุนการเพาะเลี้ยงปลานิลให้กับเกษตรกรทุกรายเพื่อใช้เป็นแนวทางในการเลี้ยง

5.สรุปผลการดำเนินงาน

ตารางที่ 1 ต้นทุน ผลผลิต ของแปลงใหญ่ ก่อนเข้าร่วมโครงการ

รายการ

ก่อนเข้าโครงการฯ

ต้นทุนการผลิต (บาท/กก.) เฉลี่ย

25.45

ผลผลิต (กก./ไร่) เฉลี่ย

161.98

ราคาผลผลิต ของแปลงใหญ่ (บาท/กก.) เฉลี่ย

52.6

ราคาผลผลิต นอกแปลงใหญ่ (บาท/กก.) เฉลี่ย

52.6

                  

ตารางที่ 2 เปรียบเทียบการรับรองมาตรฐานฟาร์มเกษตรกร

มาตรฐานที่ได้รับ

จำนวนที่ส่งใบคำขอ (ราย)

จำนวนที่ได้รับรอง (ราย)

อัตราการรับรองมาตรฐาน (ร้อยละ)

(เปรียบเทียบกับเกษตรกรในแปลงทั้งหมดกับเกษตรกรที่ได้รับรองมาตรฐาน)

มาตรฐาน GAP กรมประมง

35

35

100

มาตรฐาน GAP มกษ 741-2557

 

 

0

รวม

35

35

100

 

6. ปัญหาและอุปสรรค และแนวทางการแก้ไข

ปัญหา

แนวทางการแก้ไข

1) ลูกพันธุ์หรือพ่อแม่พันธุ์สัตว์น้ำไม่มีคุณภาพ

จัดหาลูกพันธุ์สัตว์น้ำที่มีคุณภาพจากกรมประมง/ผลิตลูกพันธุ์สัตว์น้ำเองสำหรับสมาชิกภายในกลุ่ม

2) ต้นทุนการเลี้ยงสัตว์น้ำสูง/ราคาอาหารสัตว์น้ำแพง

ให้ใช้หญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 เป็นส่วนผสมร่วมกับวัตถุดิบอื่น ๆ

3) การบริหารจัดการฟาร์มไม่ดี/ฟาร์มไม่ได้มาตรฐาน

ปฏิบัติตามแนวทางการเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดี หรือGAP

4) สัตว์น้ำเป็นโรค

ปล่อยปลาเลี้ยงไม่หนาแน่น และมีระบบการจัดการที่ดี

5) ขาดแหล่งน้ำที่ใช้เลี้ยง/คุณภาพน้ำไม่ดี

วางแผนการเลี้ยงโดยให้จับขายก่อนที่จะเกิดปัญหาเรื่องน้ำ ซึ่งมักจะเกิดในหน้าแล้ง